Δήμητρα Γεωργακοπούλου - Μπάστα

Ομιλία στα Ιωάννινα στην Εκδήλωση Μνήμης για τον Αχαιό Ποιητή και Πολιτικό Γιάννη Κουτσοχέρα

Σε μία κρίσιμη εποχή, κατά την οποία η ποίηση και εν γένει η λογοτεχνία, παραμένουν αρωγοί κάθε εποικοδομητικού προβληματισμού και κάθε δημιουργικής σκέψης, είμαι ιδιαίτερα χαρούμενη, που βρισκόμαστε απόψε εδώ, στην πόλη των Γραμμάτων και των Τεχνών για να εκπληρώσουμε ένα μικρό μόλις μέρος, από το μεγάλο χρέος που έχουμε, προς τον αείμνηστο Γιάννη Κουτσοχέρα.

Σε έναν από τους πιο αξιόλογους μεταπολεμικούς Έλληνες ποιητές, που αγωνίστηκε με πάθος για την πνευματική καλλιέργεια και ανάταξη του λαού μας.

Στον Αχαιό πολιτικό, που ξεκινώντας από τη Ζήρια Αιγιαλείας, κατόρθωσε να εκφράσει και να αναδείξει την αγωνία και τους πόθους της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας, προάγοντας ταυτόχρονα και τις αξίες των πανανθρώπινων ιδανικών.

Τιμώντας και αναδεικνύοντας την προσφορά αυτού του μεγάλου πνευματικού Ανθρώπου, αποτίνουμε τον ελάχιστο φόρο τιμής στον αξέχαστο λογοτέχνη, τον μαχόμενο δικηγόρο, τον ευπατρίδη πολιτικό, τον κοσμοπολίτη πρέσβη, μα πάνω απ’ όλα στον φλογερό διανοητή, οραματιστή και κοινωνικό σκαπανέα του ανθρωπισμού της ειρήνης και της δημοκρατίας.

Το σπουδαίο, διαχρονικό και πανανθρώπινο έργο του, καθώς και η καθολική εκτίμηση και αναγνώριση της αξίας της παγκόσμιας παρακαταθήκης του, κρατούν ακόμη και σήμερα σε όλους εμάς, ζωντανή τη μνήμη του.

Ο ποιητής του Ελλαδικού και πανανθρώπινου χώρου, «ο ηθοπλάστης διανοούμενος της πολιτικής συνείδησης», όπως εύστοχα τον χαρακτήρισε ο σπουδαίος ιστορικός της τέχνης, Λεόντιος Πετμεζάς, υπήρξε ταυτόχρονα και ο πολιτικός που αγωνίστηκε σκληρά για την αυτονόητα ισότιμη θέση της Γυναίκας στη σύγχρονη Ελληνική κοινωνία, και κυρίως για την παγίωση του γλωσσικού αυτονόητου, μέσα από την ολοκλήρωση της Γλωσσικής μεταρρύθμισης και την καθιέρωση του μονοτονικού συστήματος.

Πορεύθηκε ενεργά τον πολυτάραχο εικοστό (20ο) αιώνα, λαμβάνοντας ενεργά μέρος στους κοινωνικούς και δημοκρατικούς αγώνες της χώρας, στην Εθνική Αντίσταση, στον αγώνα της Κύπρου, στον αντιδικτατορικό αγώνα, ενώ η Παγκόσμια Κίνηση του Πολίτη του Κόσμου και η Παγκόσμια Κίνηση “τροφή για όλους”, που ίδρυσε το 1971, αποτελούν ανεκτίμητες παρακαταθήκες του Γιάννη Κουτσοχέρα στην ανθρωπότητα.

Τα έργα του, πλούσια σε γεγονότα, εικόνες και συναισθήματα, είναι εμπνευσμένα από τους εθνικούς και κοινωνικούς αγώνες, τα λαϊκά οράματα και τις αξίες της ανθρώπινης ζωής και αποτελούν για όλους μας μία γόνιμη και διαχρονική πνευματική τροφή, καθώς μας υποδεικνύουν τις σημαντικές κατακτήσεις που μπορούμε να πετύχουμε, όταν με αφοσίωση και μεθοδικότητα υπηρετούμε υψηλούς στόχους και πανανθρώπινα ιδανικά.

Τα πολιτικές θέσεις ευθύνης που υπηρέτησε, τις χρησιμοποίησε για να ακουστεί πιο δυνατή η γνήσια αυθεντική φωνή του και για να υπηρετήσει με καλύτερους όρους το κοινωνικό και εθνικό συμφέρον, σπάζοντας όλα εκείνα τα στερεότυπα που αποτελούσαν τροχοπέδη για την ανάπτυξη της ελληνικής κοινωνίας, όχι μόνο στο επίπεδο της κοινωνίας και της πολιτικής αλλά και σε αυτό του πολιτισμού, της διανόησης και της γνώσης.

Εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής το 1964 με την Ένωση Κέντρου και επανεκλέχτηκε ως βουλευτής του ΠΑΣΟΚ στις εκλογικές αναμετρήσεις του 1974, του 1977 και του 1981.

Διατέλεσε κοινοβουλευτικό μέλος του Συμβουλίου της Ευρώπης από το 1974 μέχρι το 1981, ευρωβουλευτής από τον Ιανουάριος μέχρι τον Οκτώβριο του 1981, πρέσβης της Ελλάδας στην UNESCO από το 1985 μέχρι το 1988, καθώς και δημοτικός σύμβουλος του δήμου Αθηναίων.

Τιμήθηκε με το μεγάλο Βραβείο Παγκόσμιας Ποίησης το 1970 και το Βραβείο Ευρώπης το 1985, ενώ προτάθηκε και για το βραβείο Nobel Ειρήνης και Λογοτεχνίας.

Ο συνοδοιπόρος και συνεχιστής των οραμάτων του Αλέξανδρου Παπαναστασίου, αποτέλεσε την ψυχή της πιο ριζοσπαστικής μέχρι την περίοδο του μεσοπολέμου, μεταρρύθμισης για το ελληνικό σύστημα κοινωνικής ασφάλισης.

Αξίζει να αναφερθεί η καταλυτικής σημασίας τοποθέτησή του, στο 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο των Δήμων και Κοινοτήτων, που έγινε στην αίθουσα της παλιάς Βουλής, όπου παρουσία του τότε Προέδρου της Δημοκρατίας και των τότε αρχηγών όλων των κομμάτων, ο Γιάννης Κουτσοχέρας έσπειρε τους καρπούς της Κοινωνικής Ασφάλισης στη χώρα μας.

Γι’ αυτό και αποτελεί μεγάλη δικαίωση για τον ίδιο, η ψήφιση τον Οκτώβριο του 1932 από την κυβέρνηση του Ελευθερίου Βενιζέλου, του Νόμου για την Ίδρυση του Ιδρύματος Κοινωνικών Ασφαλίσεων, η οποία προέβλεπε την ίδρυση ενός ασφαλιστικού ταμείου υποχρεωτικής ασφάλισης για τους μισθωτούς και τους εργαζόμενους στον ιδιωτικό τομέα.

Ταγμένος στο δημοκρατικό μέτωπο ενάντια στην παλινόρθωση της βασιλείας του 1935, ταυτίστηκε με τους αγώνες για την δημοκρατία, την κοινωνική πρόοδο, τον δημοκρατικό διάλογο και τον σύγχρονο πολιτικό πολιτισμό.

Η γυναικεία ψήφος στις δημοτικές εκλογές του 1934 και η επίσημη κατοχύρωσή της στο Σύνταγμα του 1952, φέρουν το στίγμα των αγώνων του Γιάννη Κουτσοχέρα, που με τις παρεμβάσεις του, έδωσε ουσία και περιεχόμενο στις διεκδικήσεις του Γυναικείου Κινήματος στη χώρα μας.

Με το έργο του, ως μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Κοινωνίας των Εθνών, προώθησε τον πανανθρώπινο στόχο της επίτευξης της παγκόσμιας ειρήνης, ενώ οι καίριες παρεμβάσεις του εξέφρασαν αμέσως μετά τη φρίκη του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, τον προβληματισμό των ανθρώπων του πνεύματος και της πολιτικής για την Ειρήνη.

Καταλυτικής σημασίας ήταν η συμβολή του μεγάλου Αχαιού ποιητή και πολιτικού, στη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών, καθώς με δική του εισήγηση προς τη Διεθνή Ομοσπονδία Συγγραφέων, προτάθηκε και έγινε τελικά επιτεύχθηκε, η δημιουργία στους Δελφούς ενός παγκόσμιας ακτινοβολίας, διεθνούς πνευματικού κέντρου.

Μνημονεύοντας και τιμώντας σήμερα τον αείμνηστο Γιάννη Κουτσοχέρα, συνειδητοποιούμε όλο και περισσότερο το μεγαλείου της ιστορικής του μνήμης και αισθανόμαστε όλο και πιο πολύ την ανάγκη να παραδειγματιστούμε από τους δικούς του αγώνες και τη δική του προσφορά προς την πατρίδα.

Διαρκώς θα πρέπει να διδασκόμαστε από την πορεία και το έργο του.

Όμως δεν αρκεί να καταφεύγουμε στις υποθήκες και τις παρακαταθήκες που μας άφησε, μόνο στις δύσκολες ώρες. Πρέπει το έργο και το παράδειγμά του, οι αγώνες και τα οράματά του να μας καθοδηγούν και να μας οπλίζουν με δύναμη και αισιοδοξία για να δώσουμε υπεραξία στα πολλά επίκαιρα μηνύματα που μας κληροδότησε.

Ειδικά σήμερα που βιώνουμε μια πολυεπίπεδη κρίση, η οποία δεν συνδέεται μόνο με οικονομικά δεδομένα αλλά και με αξιακά πρότυπα, η ευθύνη μας να κρατήσουμε ζωντανά τα επίκαιρα μηνύματα της θυσίας, της προσφοράς, της αυταπάρνησης και της ακατάβλητης προσπάθειας για ένα καλύτερο αύριο που μας δίδαξε ο Γιάννης Κουτσοχέρας, γίνεται περισσότερο επίκαιρη από ποτέ.

Γιατί η υπεραξία του έργου του, αποτελεί σήμερα ένα υγιές σημείο αναφοράς, έναν πολύτιμο σύμμαχο αντίστασης προς την ασημαντότητα και την απαξίωση και μια ασφαλή αφετηρία για έξοδο από την πολύμορφη κρίση.

Φίλες και Φίλοι,

Αγαπητές Συμπατριώτισσες, Αγαπητοί Συμπατριώτες,

Επιτρέψτε μου να εκφράσω τις ειλικρινές μου ευχές προς τη Σουλιώτικη Συμπολιτεία και το Διεθνές Ίδρυμα «Γιάννη Κουτσοχέρα και Λένας Στρέφη-Κουτσοχέρα», για το σπουδαίο έργο που διαχρονικά επιτελούν αλλά και για την ευκαιρία που μας έδωσαν να αναδείξουμε, ως παράδειγμα που μας φωτίζει και μας οδηγεί τα διδάγματα, τις αρχές και τις αξίες ενός αφοσιωμένου εργάτη του πνεύματος.

Είμαι πεπεισμένη για τους γόνιμους καρπούς που θα αποφέρει  αυτή η πνευματική σας σύμπραξη και σας εύχομαι ολόψυχα, καλή δύναμη για να συνεχίσετε με τον ίδιο ζήλο να συμβάλλετε ενεργά στη διάδοση του ποιητικού και κοινωνικού έργου του Γιάννη Κουτσοχέρα.

Η Ελληνική Πολιτεία και ιδιαίτερα όλοι οι φορείς της Ηπείρου και της Αχαΐας, έχουμε χρέος να αναδείξουμε και να προβάλλουμε όσο πιο αποτελεσματικά γίνεται, την πλούσια προσφορά του, ώστε να αποτελέσει και για τις μέλλουσες γενεές, μια σημαντική πνευματική και ηθική παρακαταθήκη.