Δήμητρα Γεωργακοπούλου - Μπάστα

Εισήγηση στη Συνεδρία που διοργάνωσε η Πολυφωνική Χορωδία Πατρών, στο πλαίσιο του Forum Ανάπτυξης/14ο Μoney Show, με θέμα: "Πολιτισμός και Κρίση ή Κρίση του Πολιτισμού;"

Κυρίες και Κύριοι 

Επιτρέψτε μου να συγχαρώ τους διοργανωτές και όλους όσοι στηρίζετε με τη συμμετοχή σας και την παρουσία σας, στο “Forum Ανάπτυξης 2011 που έρχεται σε πραγματικά κρίσιμες ώρες, να  επιβεβαιώσει :

  • την αγάπη μας,
  • το ενδιαφέρον μας αλλά και
  • την αγωνία μας για την περιοχή.

Ώστε μέσα από τα εμπόδια, τις προκλήσεις, αλλά και τις ευκαιρίες που υπάρχουν, να αναζητήσουμε για την Αχαΐα τη θέση που πραγματικά της ανήκει στο χάρτη της ανάπτυξης.

 

Ταυτόχρονα, οφείλω να ευχαριστήσω για την πρόσκληση την Πολυφωνική Χορωδία της Πάτρας, η οποία με τη διαχρονική πολυσχιδή προσφορά της στα πολιτιστικά δρώμενα της περιοχής, καταφέρνει να εμπλουτίζει διαρκώς το πολιτιστικό δυναμικό της πόλης μας, ως ένα μουσικό και χορωδιακό κέντρο ολόκληρης της ευρύτερης περιοχής. Να μας υπενθυμίζει ως ένας συνεπής πολιτιστικός πρεσβευτής ότι :

η καλλιτεχνική και πολιτιστική ανάπτυξη είναι υπόθεση ευθύνης όλων μας

Αυτή είναι ίσως και η αποτελεσματικότερη μορφή αντίστασης στην αλλοτρίωση, που θα μας επιτρέψει να αξιοποιήσουμε δημιουργικά το παρόν και να σχεδιάσουμε  το μέλλον.

Βιώνοντας σήμερα τις αρνητικές συνέπειες μιας πολύπλευρης και πολυεπίπεδης κρίσης, μιας κρίσης (που δημιούργησε) η τάση ομογενοποίησης πολιτισμών και η συρρίκνωση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών τους, αλλά και η διαπίστωση ότι η κουλτούρα που είχαμε στη διάθεσή μας όλα αυτά τα χρόνια δεν στάθηκε ικανή να προτάξει αντίβαρα και να μετασχηματίσει την ευάλωτη κοινωνία σε αυτοδύναμη κοινωνία.  

Επέβαλε μιας άλλης μορφής  κουλτούρα που υποβοηθήθηκε από το νεοφιλελεύθερο σύστημα και τα συμφέροντά του, που δρομολογήθηκε από τις νέες τεχνολογίες και την παγκοσμιοποίηση. Με την σειρά της  η παιδεία που κρύβεται πίσω από τον ανήμπορο υπαρκτό πολιτισμό,  δεν στάθηκε ικανή να κάνει τους νέους μας ανταγωνιστικούς σε μια παγκοσμοιοποιημένη οικονομία και να διευρύνει τους συλλογικούς και ατομικούς ορίζοντες, αλλά κυνηγά μόνο τις επιδώσεις.

Στερώντας από τους λαούς την αυτονομία της ταυτότητας τους , την δημιουργικότητα τους και την κριτική στάση, ενώ φτάνει να αγγίζει και το τελευταίο καταφύγιο της ατομικότητας των πολιτών.

Οι περισσότεροι από εμάς, έχουμε συνηθίσει να εξετάζουμε την κρίση στην οικονομική και δημοσιονομική της έκφανση, όμως όλοι θα συμφωνήσουμε ότι η σύγχρονη καθημερινότητά, χαρακτηρίζεται από μια βαθιά πολιτισμική και πολιτιστική κρίση, καθώς και από μια διαδικασία απαξίωσης

  •  των αρχών,
  •  των κανόνων,
  •  των αξιών και των ιδανικών.

  Κρίση για παράδειγμα διέρχεται η πολιτική ζωή της χώρας, κρίση διέρχονται οι θεσμοί σε όλα τα επίπεδα, κρίση διέρχονται ακόμη και οι διαπροσωπικές μας σχέσεις.

 Άλλωστε ο πολιτισμός, διαμορφώνεται από την πολιτιστική κληρονομιά και τη ζώσα πνευματική δημιουργία και προφανώς δεν συνθέτετε μονοδιάστατα μόνο από τα μουσεία, τα γράμματα και τις τέχνες, αλλά από το σύνολο των εκφάνσεων μιας κοινωνίας, όπως χαρακτηριστικά είναι :

  •  οι κυρίαρχες αντιλήψεις
  •  ο τρόπος λειτουργίας τους και
  •  οι καθημερινές μας συμπεριφορές.

Γι’ αυτό και ως όρος ο πολιτισμός ο οποίος έθεσε τον άνθρωπο στο επίκεντρό του, επέλεξε την αρμονία και το μέτρο ως θεμέλια τόσο στην πνευματική όσο και στην υλική του ανάπτυξη. Σήμερα  αμφισβητείται , έχει χάσει την ισορροπία του και παραμένει το μεγάλο ζητούμενο στη συνολική κρίση .

Παρατηρώντας την κρίση του πολιτισμού και σε μια άλλη της διάσταση, που δεν συνδέεται τόσο με την υφιστάμενη κρίση, κοινή είναι η παραδοχή ότι, σε αντίθεση με τον τεχνικό πολιτισμό που γνωρίζει ραγδαία ανάπτυξη, o πνευματικός πολιτισμός δεν διανύει και τις καλύτερες μέρες του, αφού παγκοσμίως βρίσκεται σε ύφεση.

 Βέβαια εδώ δεν μπορεί να ευθύνεται το ταλέντο που σίγουρα συνεχίζει να γεννιέται ή οι εξειδικευμένες σπουδές που συνεχώς εξελίσσονται, αλλά κυρίως

 η έλλειψη προτύπων που παγιδεύει τη δημιουργία μεταξύ άκριτης εμπορικότητας, τυποποίησης, ψευτoκoυλτoύρας και υπoκoυλτoύρας, εγκλωβίζοντας τον πολλές φορές σε υποκατάστατα μετριότητας. 

 Ως αποτέλεσμα αυτής της αρνητικής διαδικασίας, οι σύνθετες μορφές πολιτιστικής δημιουργίας δείχνουν να είναι στις μέρες μας, λιγότερο συμβατές προς τις απαιτήσεις της σύγχρονης κοινωνίας, που πλέον έχει αναγάγει την τεχνολογία και τα ψηφιακά πολυμέσα σε κυρίαρχα εργαλεία προόδου, συνθέτοντας με αυτό τον τρόπο νέα πολιτιστικά αλλά και πολιτισμικά πρότυπα.

 Γι’ αυτό απαιτείται ίσως, όσο ποτέ άλλοτε να υποστηριχτεί  και να ενισχυθεί η πολλαπλή επένδυση στο διαχρονικά αναπόσπαστο συστατικό που προσδίδει βάθος και ποιότητα στη   ζωή μας, καθιστώντας ταυτόχρονα ισχυρή την πολιτιστική μας ταυτότητα, ως ένα αέναο λίκνο της ιστορικής πορείας μας στο χώρο και στο χρόνο.

 Μπορεί οι καιροί σήμερα να απαιτούν οικονομικές θυσίες και μπορεί για τους περισσότερους από εμάς να ακούγεται λογικοφανές το γεγονός, ότι μια πολιτιστική δημιουργία ή ένα πολιτιστικό προϊόν αποτελεί το εύκολο θύμα των περικοπών.

 Είναι όμως παρήγορο το γεγονός, ότι τα αγαθά του πολιτισμού συνεχίζουν να αποτελούν στις μέρες μας, την κιβωτό αναζήτησης αντίβαρων γνώσης και δημιουργίας, απέναντι στην ασημαντότητα και την απαξίωση.

Μια αναπτυξιακή πολιτιστική πολιτική, η οποία θα ενισχύει τον κοινωνικοκεντρικό της χαρακτήρα και θα αποτελεί πρόσφορο πεδίο διαμόρφωσης και υλοποίησης ενός πράσινου μοντέλου οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης της Πάτρας αλλά και ολόκληρης της ευρύτερης περιοχής ,

θα  βοηθήσει να κάνουμε πράξη την κοινή μας πεποίθηση, ότι ο πολιτισμός εν μέσω βαθειάς οικονομικής κρίσης, δεν αποτελεί πολυτέλεια αλλά ανάγκη και προτεραιότητα!!!!!

 Αρκεί βέβαια να δώσουμε τη δυνατότητα στις δυνάμεις του πολιτισμού που είναι εδώ, ζωντανές δίπλα μας, να µας βγάλουν από την κρίση.

  • Και είμαι σίγουρη, πως θα τα καταφέρουν.

Ο τόπος μας, φέρει έντονα τα σημάδια αιώνων και κουβαλά μια πολιτιστική κληρονομιά που σηματοδοτεί το χρέος όλων μας στο χθες, το σήμερα και το αύριο.

Αυτήν ακριβώς την πολιτιστική ταυτότητα θα πρέπει να προβάλλουμε και να μετουσιώνουμε σε δράσεις πολιτισμού, για να αποτελέσει ο πολιτισμός και η πολιτιστική δημιουργία τα εργαλεία για την πνευματική ανάταξη και την ανάδειξη των απαραίτητων κοινωνικών προτύπων, προκειμένου να χαραχθούν νέοι δρόμοι ανάπτυξης και προόδου.

Σε αυτή την κατεύθυνση, ο πολιτισμός αναδεικνύεται, ως μία κορυφαία προτεραιότητα στην πολιτική και κοινωνική μας δράση και φυσικά όχι μόνο μέσα από τη δημιουργία νέων πολιτιστικών θεσμών και υποδομών, αλλά κυρίως μέσα από την έμπρακτη στήριξη της ανάδειξης της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και της αποφασιστικής στήριξης της καλλιτεχνικής και πνευματικής δημιουργίας.

Γιατί μόνο μέσα από τη δυναμική τέτοιων δράσεων, διαμορφώνονται οι προϋποθέσεις και οι δυνατότητες ακτινοβολίας μιας ευρύτερης δημιουργίας και της επιρροής που αυτή θα έχει στη διαμόρφωση του τελικού αποτελέσματος στον πολιτιστικό χάρτη της περιφέρειας.

Συνεκτιμώντας, πως καμιά κοινωνική ή οικονομική πρόοδος δεν μπορεί να έχει ουσία και προοπτική, εάν δεν είναι ενταγμένη στο πλαίσιο μιας ευρύτερης πολιτιστικής ανάπτυξης, δεν θα διαφωνήσει κανείς, ότι ο πολιτισμός σήμερα, τόσο ως μέσο ενεργοποίησης και δημιουργικότητας των πολιτών, όσο και ως πυλώνας πολιτιστικής επιχειρηματικότητας αποτελεί το ισχυρό εργαλείο αναπτυξιακής ανάταξης.

«Ο πολιτισμός, η τέχνη και η δημιουργικότητα, είναι εθνικό κεφάλαιο και δεν είναι λιγότερο σημαντική από την τεχνολογία, το εμπόριο και την οικονομία», τόνιζε η αξέχαστη Μελίνα Μερκούρη, η οποία δεν παρέλειπε να επισημαίνει, ότι: «Ο πολιτισμός είναι η βαριά βιομηχανία που διαθέτει η χώρα μας».

Λόγια σοφά, επίκαιρα, όσο ποτέ άλλοτε στις μέρες μας. Αρκεί βέβαια να αξιοποιηθεί το ισχυρό συγκριτικό πλεονέκτημα, που δεν είναι άλλο, από το τεράστιο πολιτιστικό απόθεμα , το οποίο θα πρέπει να αναδειχθεί να προβληθεί και να δικτυωθεί αποτελεσματικά με το τουριστικό προϊόν, για να συμβάλει καταλυτικά στην πράσινη ανάπτυξη και τη συνολική τόνωση της οικονομίας του τόπου.

Σε μια εποχή όπου αναλωθήκαμε και αφεθήκαμε στον καταναλωτισμό και που μέσα από αυτόν κυνηγούσαμε την ευτυχία και την καταξίωση επιδείξαμε δε, λιγότερη διάθεση για κοινωνική αλληλεγγύη και ακόμη λιγότερο ενδιαφέρον για το δημόσιο συμφέρον και τον συνάνθρωπο μας, χάσαμε και τις δυο θεμελιακές αξίες του ανθρωπισμού την αρμονία και το μέτρο !!!

Ίσως τελικά !! η κρίση μας δώσει ακόμη μία ευκαιρία να δούμε πάλι τα πράγματα από την αρχή

 Να δούμε, τι κάναμε λάθος, τι δεν προλάβαμε να ολοκληρώσουμε και πώς θα μπορέσουμε τώρα να εκμεταλλευτούμε το χρόνο και να προχωρήσουμε με ταχείς πλέον ρυθμούς.

Στο πλαίσιο αυτό, είναι σαφές, ότι η ανάδειξη της Πάτρας σε ένα Κέντρο Πολιτισμού, προϋποθέτει πέρα από τη μέγιστη δυνατή αξιοποίηση ΚΑΙ τη διεύρυνση ΚΑΙ την ορθολογική διαχείριση των πολιτιστικών υποδομών της ΚΑΙ των πολλών θεματικών μορφών της.

Άμεση προτεραιότητα θα πρέπει να δοθεί στην ανάδειξη της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, μέσα από την ενίσχυση των υπαρχόντων θεσμών αλλά και τη δημιουργία νέων πολιτιστικών δομών με πανελλήνια και διευρωπαϊκή εμβέλεια.

Άλλωστε, το χρωστάμε στο μακραίωνο πολυπολιτισμικό παρελθόν της Πάτρας .

Κυρίες και Κύριοι,

Κατανοούμε απολύτως ποιες είναι οι δυνατότητες της πόλης μας, κατανοούμε απολύτως ότι ο πολιτισμός είναι ένα από τα κεντρικότερα πεδία ανάπτυξης της οικονομίας για τον τόπο και ένα πεδίο στο οποίο έχουμε ακόμη πολλά να δώσουμε να επενδύσουμε και να αναπτύξουμε.

Η ανάδειξη της μοναδικότητας του τόπου και η σύνδεσή του με το αναπτυσσόμενο τουριστικό κεφάλαιο στην περιοχή, θα αποτελέσει για όλους μια καινούρια εκκίνηση παραγωγικής δράσης.

Η Αχαΐα, μέσα από την ανάδειξη των συγκριτικών της πλεονεκτημάτων και την εκμετάλλευση των δυνατοτήτων του έμψυχου δυναμικού της, μπορεί και πρέπει να προσφέρει νέες ευκαιρίες για ανάπτυξη . Αρκεί βέβαια, ενώνοντας και συντονίζοντας τις δυνάμεις μας, πολίτες και τοπικοί φορείς να επαναπροσδιορίσουμε τις προτεραιότητες και μέσα από ανάληψη ευθύνης, συγκροτημένο σχέδιο, κοινή δράση και μετρήσιμο αποτέλεσμα να νικήσουμε την ύφεση και να δημιουργήσουμε νέους δρόμους πραγματικής οικονομίας.

 Είναι προφανές ότι ο πολιτισμός χρειάζεται πολιτική,  πρόγραμμα, στρατηγική και στόχους.

 Δεν έχουμε πλέον την πολυτέλεια να αναλωθούμε σε διερευνητικού χαρακτήρα προσεγγίσεις.

 Είναι ανάγκη να κάνουμε πράξη μια ρεαλιστική πολιτιστική πολιτική που θα έχει ως άξονα την Αχαΐα, θα στηρίζει και θα προωθεί  την ενεργό συμμετοχή των πολιτών στην πολιτιστική ζωή του τόπου. Γνωρίζουμε τόσο τις δυσκολίες όσο και τις δυνατότητες μας.

Φίλες και φίλοι

Οφείλουμε να κρατήσουμε :

  • ζωντανό και διαρκή το διάλογο,
  • τη συστηματική επικοινωνία με τους φορείς,
  • τους πολίτες και
  • Αυτό ίσως να αποτελέσει και την απάντηση στην κρίση !!!